de visie
de student als kapitein
de beste stuurlui staan aan wal
ondersteuningstraject zelfregulatie
achtergrondinformatie
In de onderwijsvisie van hogeschool UCLL ‘het Moving Minds DNA (MM DNA)’ wordt zelfregie van de student gezien als één ontwerpprincipe, naast zes andere ontwerpprincipes. Deze ontwerpprincipes bepalen mee de vormgeving van het kwaliteitsvol onderwijs binnen de opleidingen in de hogeschool. In de onderwijsvisie hanteren we volgende definitie van zelfregie:
Om hiertoe te komen is het belangrijk om zelfregulatie-vaardigheden bij studenten te ontwikkelen. Zelfregulatie in een hybride leeromgeving wordt dan gezien als het vermogen om controle uit te oefenen op het eigen leerproces door het ontwikkelen en leren inzetten van cognitieve, meta-cognitieve en motivationele strategieën met de bedoeling om een bepaald leerdoel te bereiken. Studenten kunnen cognitieve strategiën inzetten om kennis en vaardigheden te verwerken en die beter op te slaan in hun langetermijngeheugen. Metacognitieve strategieën helpen studenten om hun leren te reguleren/sturen. Motivationele strategieën kunnen studenten dan weer helpen om een positieve houding tegenover leren aan te nemen zodat ze willen blijven leren (Achtergaele, M., Boelen B. & Dewaele, K. (2023). Let's Go Hybrid).
You can either sink, swim, or be the captain
Vaak wordt gedacht dat in een hybride leeromgeving zelfregulatie wel vanzelf komt. Dat is echter een grote valkuil. Zelfregulerende strategieën moeten aangeleerd, ondersteund en ingeoefend worden. Uit onderzoek is gebleken dat voldoende aandacht besteden aan zowel vakinhoudelijke als zelfregulerende doelen van groot belang is om het studiesucces bij studenten te bevorderen (Achtergaele, M., Boelen B. & Dewaele, K. (2023). Let's Go Hybrid).
We vergelijken het graag met het besturen van een schip: dat leer je niet in één, twee, drie en ook niet op jezelf. Je hebt mensen nodig die je de kneepjes van het vak leren (= docentgestuurd), die vervolgens naast je staan en indien nodig het roer kunnen overnemen (= co-regulatie) om je vervolgens in volle vertrouwen zelf je eigen koers laten varen (= zelfregulatie). Daarbij is het essentieel om hulpmiddelen te blijven aanreiken: een vuurtoren, een reddingsboei, matrozen, een verrekijker en kompas...
Docenten hebben een belangrijke rol te spelen in het aanleren, ondersteunen en inoefenen van de zelfregulerende strategieën bij studenten. Door als docent in je lessen en in je digitale leeromgeving expliciet te benoemen waarom je bepaalde (didactische) keuzes maakt, welke vakinhoudelijke en zelfregulerende strategieën leerdoelen je formuleert en studenten hier bewust van maakt, begeleid je studenten zo optimaal mogelijk richting studiesucces. Het hele proces waarbij je als docent stilaan de sturing afbouwt, rekening houdend met de voorkennis en opgebouwde ervaring van studenten, wordt scaffolding genoemd (Achtergaele, M., Boelen B. & Dewaele, K. (2023). Let's Go Hybrid).
Niet alleen een individuele docent of een OPO-team heeft een rol te spelen in het realiseren van zelfregulatie bij studenten. Het is raadzaam om ook op opleidingsniveau bewust om te gaan met deze zelfregulerende strategieën en samen een beleidskader te ontwikkelen waarin uitgewerkt wordt hoe het hele opleidingsteam aan de slag gaat met de zelfregie van studenten en hoe dit opgebouwd wordt doorheen een opleiding. Wat mag er verwacht worden van een student en welke hulpmiddelen blijven voorhanden voor de student? Welke evolutie moet een student minimaal doormaken en wat wordt er op het eind van de opleiding van een student verwacht? Hoe wordt de student stapsgewijs ondersteund in het ontwikkelen van zelfregulerende vaardigheden doorheen het curriculum?... Als een opleiding hierrond een kader creëert en vervolgens hanteert waarbinnen docenten met kennis van en inzicht in zelfregie kan bewegen , dan zal dit het studiesucces van de studenten alleen maar bevorderen.
Wil jij nadenken over het creëren van een beleidskader rond zelfregulatie? Om opleidingen hierin te ondersteunen, werd door de dienst Onderwijs & Studenten het traject 'zelfregulatie bij studenten bevorderen om studiesucces te stimuleren' uitgewerkt. Dit is een ondersteuningstraject waarin samen met de betrokken opleiding vijf grote etappes worden doorlopen. Idealiter staat 'het ontwikkelen van zelfregie' in het beleidsplan van de opleiding, zodat dit traject kan bijdragen aan de realisatie van acties in het kader van dit beleidsplan.
- Een intakegesprek om de verwachtingen en scope van de ondersteuning te bepalen.
- Uitdenken van een visie en strategie rond zelfregulatie in de opleiding.
- Het uittekenen van een professionaliseringsplan voor het docententeam binnen de opleiding.
- Een outboardingsgesprek: we luisteren in dit gesprek graag naar hoe we jouw opleiding structureel en op maat verder kunnen ondersteunen via onze reguliere O&Swerking.
- Het ondersteunen en coachen van individuele docenten en/of docententeams in het aanleren, ondersteunen en inoefenen van zelfregulerende strategieën bij studenten.
Door middel van een intakegesprek met de opleiding, wordt gekeken hoe en binnen welke etappe(s) we ondersteuning kunnen bieden aan de opleiding. Interesse om in te stappen? Vul dan onderstaand formulier in.
achtergrondinformatie
Collega's Mieke Achtergaele, Bart Boelen en Katrien Dewaele ontwikkelden binnen praktijkwetenschappelijk onderzoek Hybrid21 een inspiratiegids die ook richting geeft aan het ondersteuningstraject. Meer informatie over het professionaliseringsaanbod dat is ontstaan uit dit onderzoek, vind je hier. De inspiratiegids vind je via deze link.